Εθνικισμός & Αριστερά, έννοιες ασύμβατες

του Κώστα Καλλωνιάτη, 26/8/2015

Οι ερχόμενες εκλογές βρίσκουν την Αριστερά διασπασμένη. Αυτό είναι το πρώτο δυστύχημα. Το δεύτερο είναι πως τη βρίσκουν διασπασμένη σε λάθος βάση. Το διακύβευμα των εκλογών δεν θα έπρεπε να είναι “Μνημόνιο ή όχι Μνημόνιο” ούτε “ευρώ ή δραχμή”, αλλά το πώς θα αντιμετωπίσουμε τον πόλεμο που απειλεί την Ελλάδα και την ανθρωπότητα συνολικά.

Γιατί ο πόλεμος ήδη μας χτυπά την πόρτα με τη μορφή των δεκάδων χιλιάδων προσφύγων πολέμου που απεγνωσμένα προσπαθούν να επιβιώσουν. Όποιος βλέπει την ανθρωπιστική κρίση της χώρας και αδιαφορεί για την ανθρωπιστική καταστροφή που συντελείται στη Μέση Ανατολή (Συρία, Λίβανος, Υεμένη), τη Βόρεια Αφρική (Λιβύη, Αίγυπτος, Σομαλία), την Ανατολική Ευρώπη (Ουκρανία) και τη ΝΔ Ασία (Ιράκ, Αφγανιστάν), τότε δεν αντιλαμβάνεται γιατί υποσκάπτονται τα θεμέλια της ειρήνης σε όλο τον κόσμο και γιατί αποσταθεροποιείται η χώρα μας, η Ευρώπη και η Δύση συνολικά.

Τη βασική ευθύνη για τον πόλεμο αυτόν έχουν οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, που αποσκοπούν στη διατήρηση της παγκόσμιας ηγεμονίας τους απέναντι στις ανερχόμενες δυνάμεις της Ανατολής (Κίνα, Ρωσία) και των λοιπών αναδυόμενων ηπειρωτικών οικονομιών (Ιράν, Βραζιλία, Ινδία) που διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο στον πλούτο και στη λήψη των διεθνών αποφάσεων. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια πλανητική σύγκρουση Δύσης – Ανατολής που έχει ξεκινήσει με τοπικούς πολέμους στο όνομα της πάλης κατά της τρομοκρατίας και του θρησκευτικού φανατισμού (βλ αντίθεση χριστιανών – μουσουλμάνων και σιιτών – σουνιτών) ή της καταπίεσης εθνικών μειονοτήτων. Αυτή η σύγκρουση βαθμιαία εξαπλώθηκε και πλέον κλιμακώνεται επικίνδυνα, απειλώντας με άμεση εμπλοκή τις μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις.

Κλειδί στον ακήρυχτο ακόμη πόλεμο Δύσης – Ανατολής είναι η αμφιλεγόμενη στάση της Ευρώπης. Αμφιλεγόμενη είναι γιατί, ενώ οι ιστορικές ρίζες, δεσμοί κι εξαρτήσεις είναι με τις ΗΠΑ, ωστόσο τα στρατηγικά της συμφέροντα και η πηγή της μελλοντικής της οικονομικής ανάπτυξης βρίσκονται στην Ανατολή. Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη μεταλλαχθεί σε ένα οικονομικά ενιαίο και πολιτικά αυτοδύναμο περιφερειακό μπλοκ. Χωρίς ενωμένη ηγεσία και ενιαία πολιτική, η Ευρώπη παραμένει ωστόσο ευάλωτη στις υφιστάμενες εξαρτήσεις και πιέσεις. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ επιθυμούν μια χαλαρή μόνο Ε.Ε. νομισματικού και εμπορικού αλλά όχι οικονομικού χαρακτήρα. Η αποδυνάμωση της Ευρωζώνης και της δυναμικής τάσης ενοποίησής της με την κλασική ηγεμονική πολιτική τού “διαίρει και βασίλευε” (βλ φυγόκεντρες τάσεις από ευρώ σε Ελλάδα, Γαλλία κ.α.) εξυπηρετεί λοιπόν τα αμερικανικά σχέδια πολέμου με τη συστράτευση της εξαρτημένης Ευρώπης σε αυτά.

Αν τα παραπάνω στοιχειωδώς αληθεύουν, τότε βασικός στόχος κάθε χώρας – μέλους και δη της Αριστεράς της θα έπρεπε να είναι η δημοκρατική οικονομική ενοποίηση της Ευρώπης, προκειμένου να αποτραπεί ο πόλεμος στον οποίο τα μεγάλα θύματα είναι πάντα οι απλοί εργαζόμενοι.

Ανεξάρτητα όμως από την ενεργό δράση που οφείλει να παίξει μία ενωμένη Ευρώπη για την αποτροπή ενός Γ’ Παγκόσμιου Πολέμου, στην επερχόμενη σύγκρουση γιγάντων δεν νοείται καμία μικρή και εξαρτημένη χώρα να διανοηθεί πως μπορεί να κινείται ελεύθερα ανάμεσά τους. Θα την ποδοπατήσουν.

Και το ζήτημα δεν είναι μια χώρα σαν την Ελλάδα να ξεφύγει από μια ασφυκτική αγκαλιά για να πέσει σε μια άλλη, αλλά το πώς θα διαφύγει της ασφυξίας με ισότιμη συμμετοχή στον βασικό κορμό που την τροφοδοτεί.

Για να το θέσουμε όμως ακόμη πιο απλά. Ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και ειδικότερα της περιφερειακής ολοκλήρωσης. Δεν υπάρχει λοιπόν καμία λύση σε καυτό πρόβλημα της χώρας που να μπορεί να διευθετηθεί σε εθνική βάση. Είτε μιλάμε για το δημογραφικό, είτε για το μεταναστευτικό ή για το περιβαλλοντικό πρόβλημα, οι λύσεις στα προβλήματα της χώρας βρίσκονται στην Ευρώπη και τη διεθνή κοινότητα, δεν αποτελούν αντικείμενα ενός απλού εθνικού σχεδιασμού και μάλιστα με ανύπαρκτα χρηματοδοτικά μέσα. Μετά τη νέα πολεμική περιδίνηση στην Ουκρανία και την εθνικιστική αποσταθεροποίηση της Τουρκίας (βλ. πόλεμο κατά Κούρδων), η Ελλάδα δεν μπορεί μόνη της να ανταπεξέλθει στην προφανή τουρκική απειλή, όπως δεν μπορεί μόνη της να αντιμετωπίσει τα κύματα των ανθρώπινων ψυχών που ξεβράζονται στις ακτές της.

Αν αυτά έπρεπε να είναι αυτονόητα για όσους αριστερούς προτείνουν εθνικά ανεξάρτητη πορεία εκτός Ευρώπης, το θέμα της οικονομικής εξάρτησης είναι φανερό πως δεν είναι. Έτσι, με περισσή ευκολία διατυπώνεται η πρόταση της Λαϊκής Ενότητας για ύπαρξη πολλών εναλλακτικών λύσεων (ποιες άραγε;), όπως π.χ. για συντεταγμένη έξοδο από το ευρώ με παράλληλη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους. Όμως δύο πεπόνια κάτω από την ίδια μασχάλη δεν χωρούν. Γιατί συναινετική με την Ε.Ε. έξοδος από το ευρώ και ελεγχόμενη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος με διαγραφή χρέους είναι αδύνατη, δεδομένου ότι αυτό που αρνήθηκε η Ευρωζώνη εντός ευρώ στην Ελλάδα (κούρεμα 20-30%) αποκλείεται να αποδεχθεί μεγεθυμένο εκτός ευρώ (διαγραφή π.χ. 60-70%), διατηρώντας ομαλές εμπορικές και χρηματοδοτικές σχέσεις μαζί της (9 δισ. κοινοτικών πόρων εισρέουν ετησίως στη χώρα) και επιτρέποντας μικρή υποτίμηση του νομίσματος. Η χώρα που αποστατεί (πλήττοντας το κύρος του ευρώ) και εξεγείρεται διαγράφοντας τόσο χρέος επόμενο είναι να τιμωρηθεί με διακοπή χρηματοδοτήσεων, εμπορικών σχέσεων και ανοιχτό πόλεμο κατά της δραχμής. Κι αυτό θα συμβεί ενόσω η εξάρτηση της Ελλάδας από το διεθνές εμπόριο αυξήθηκε θεαματικά στη διάρκεια της κρίσης από 48,4% του ΑΕΠ το 2009 σε 66,7% το 2014 (το 60% αυτών των συναλλαγών και το 70% του τουρισμού αφορούν την Ε.Ε.), ενώ το 90% των ξένων άμεσων επενδύσεων προέρχεται από την Ε.Ε.

Συνεπώς, για να ικανοποιηθούν υποτίθεται οι αναπτυξιακές βλέψεις της Λαϊκής Ενότητας με βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, πρέπει να γίνει ασύντακτη / επιθετική έξοδος από το ευρώ, μεγάλη υποτίμηση της δραχμής (50% κατά το υπόδειγμα του καθηγητή Μαριόλη) και ταυτόχρονη διαγραφή 60-70% του δημοσίου χρέους που αφορά κυρίως την Ευρωζώνη. Το “σχέδιο” αυτό της ρήξης, ωστόσο, έχει τέσσερα αδύναμα σημεία:

(α) Δεν λαμβάνει υπόψη του τα 95 δισ. εξωτερικού χρέους του ιδιωτικού τομέα (χωρίς αντίστοιχα τα 50 δισ. της ΤτΕ), τα οποία με παρόμοια υποτίμηση θα διπλασιαστούν σε δραχμικούς όρους, οδηγώντας στη χρεοκοπία σειρά μεγάλων χρεωμένων επιχειρήσεων.

(β) Δεν σταθμίζει τις μεγάλες ζημιές που θα προκύψουν από τη σύγκρουση με την Ευρωζώνη και τη βίαιη διακοπή των σχέσεων οικονομικής ενσωμάτωσης που θα πρέπει κάπως να αναπληρωθούν (δεν λέει πώς) για να μην κατρακυλήσει η οικονομία στην καταστροφή.

(γ) Δεν λαμβάνει υπόψη του το γεγονός ότι μια νομισματική υποτίμηση, για να αποδώσει εξαγωγικά και αναπτυξιακά, πρέπει να συντελεστεί σε περιβάλλον συναλλαγματικής ομαλότητας και παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, αντίθετα δηλαδή απ’ ό,τι συμβαίνει σήμερα, όπου η κρίση συρρικνώνει το διεθνές εμπόριο (0,4% η αύξηση έναντι προβλέψεων για 3% φέτος), οι αγορές βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση (-18% ο DAX και -13% ο Dow Jones μέσα σε 30 μέρες, κάτω από τα 39 δολ. το πετρέλαιο και στο χαμηλότερο επίπεδο του 21ου αιώνα ο δείκτης τιμών εμπορευμάτων), ενώ ο νομισματικός πόλεμος των υποτιμήσεων έχει επεκταθεί σε τόσες πολλές οικονομίες, ακυρώνοντας κάθε αναπτυξιακό αποτέλεσμα (βλ 33% υποτίμηση του ιαπωνικού γιεν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, όπου με μείωση των πραγματικών μισθών οι εξαγωγές δεν ανέκαμψαν και το εμπορικό έλλειμμα διευρύνθηκε ματαιώνοντας την αποτελεσματικότητα της πολιτικής εκτύπωσης χρήματος).

(δ) Παρασιωπά το τίμημα που θα πληρώσουν οι Έλληνες εργαζόμενοι εξαιτίας της δραχμικής υποτίμησης σε όρους αγοραστικής αξίας εισοδήματος και περιουσίας, η οποία επιπλέον θα τους απομονώσει από τους λοιπούς Ευρωπαίους ή άλλους εργαζόμενους, στους οποίους θα επιχειρηθεί με την υποτίμηση η εξαγωγή της κρίσης.

Στη νέα παγκόσμια κρίση που έχει ξεκινήσει με χειρότερους οιωνούς από αυτήν του 2008, η λύση δεν βρίσκεται σε κάποια δήθεν ανεξάρτητη εθνική ατραπό (ουδέποτε υπήρξε), αλλά στον δρόμο για κοινούς αγώνες με το ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα για τη δημοκρατική και σοσιαλιστική αλλαγή της Ευρώπης. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι του περασμένου αιώνα ήταν αποτέλεσμα της ανάπτυξης και ασφυξίας των παραγωγικών δυνάμεων στο πλαίσιο του εθνικού κράτους. Παρομοίως, η τρέχουσα δομή της Ευρωζώνης και η βάρβαρη επιβολή πολιτικών λιτότητας στις λιγότερο ανταγωνιστικές χώρες της Περιφέρειας αντανακλούν την αδυναμία υπέρβασης των εθνικών κρατών, όχι την επιτυχία της.

Συνεπώς, η προσπάθεια των δυνάμεων του κεφαλαίου για ενοποίηση της Ευρώπης και έξοδο από την κρίση απέτυχε. Είναι η ώρα της μισθωτής εργασίας να την επιβάλει ενωμένη, δημοκρατικά και με κοινωνικά δίκαιο σχεδιασμό, ώστε να διασωθεί η ανθρωπότητα από έναν τρίτο αφανιστικό πόλεμο.

Πηγή: Η ΑΥΓΗ