Διαβάστε περισσότερα: Άρθρα neapnyka-post-rss | Σχόλια neapnyka-comments-rss

ICOMOS: Αξιοποίηση, αρχαιολογικοί χώροι και ΤΑΙΠΕΔ!

0 σχόλια
ICOMOS: Αξιοποίηση, αρχαιολογικοί χώροι και ΤΑΙΠΕΔ!

ΙCOMOS

Αθήνα, 19 Ιουνίου 2014

INTERNATIO ΝAL COUNCIL OF  MOUNUMENTS AND SITES                                                                                                 α.π. 1314
ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΩΝ
ΕΛΛΗΝΙΚH ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ            HELLENIC ΝΑΤΙΟΝΑL COMMITTEΕ     COMITÉ NATIONAL HELLENIQUE
Πρόεδρος: Α. Νακάσης

Α΄ Αντιπρόεδρος: Ν. Λιανός

Β΄ Αντιπρόεδρος: Σ. Αυγερινού-Κολώνια
Γενικός Γραμματέας: Β. Παλαντζάς

Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας: Ε. Καρδαρά

Ταμίας: Β.Κότσιαρης

Υπεύθυνος Τύπου: Σ. Σπυροπούλου

Υπεύθυνος Δημόσιων Σχέσεων: Μ. Δανιήλ
Υπεύθυνος Εθνικών Θεμάτων: Κ. Ψαρουδάκης

Υπεύθυνος Διεθνών Θεμάτων: Ε. Κόρκα
Υπεύθυνος Διεθνών Προγραμμάτων: Κ. Κατσιγιάννης

Υπεύθυνος Αρχείου–Εκδόσεων-
Βιβλιοθήκης: Ο. Βιζυηνού Υπεύθυνος Διαχείρισης Περιουσίας: Ι. Πανόπουλος

Υπεύθυνος Εκδηλώσεων: Α. Βες

Υπεύθυνος Νομικών Θεμάτων: Α. Κολοβού

Μέλη Γενικών Καθηκόντων: Ε.Εφεσίου, Κ. Καραδήμας, Ε. Τσακανίκα

Πειραιώς 73, 10553 Αθήνα Τηλ.: (+30)2103244821 Τηλ.-Fax: (+30)2103244567 icomoshellenic@gmail.com
www.icomoshellenic.gr)

Θέμα: Αξιοποίηση, αρχαιολογικοί χώροι και ΤΑΙΠΕΔ!
Φιλοδοξεί να συμβάλει αποφασιστικά στη μείωση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας και
αυτοπροσδιορίζεται ως το μεγαλύτερο πρόγραμμα αξιοποίησης στον κόσμο. Είναι το
Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του &ημοσίου (ΤΑΙΠΕ&), που δημιουργήθηκε
έπειτα από απόφαση της &ιυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και
Αποκρατικοποιήσεων. Στην ηλεκτρονική του ιστοσελίδα διαφημίζεται η φερνή πολλών
ακινήτων, που αναζητούν αγοραστή. Προκαλεί έκπληξη, θλίψη και οργή ότι ορισμένα εξ
αυτών αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ελλήνων.
Τύμβος Σαλαμινομάχων
Τον Σεπτέμβριο του 480 π.Χ. στον κόλπο της Σαλαμίνος διεξήχθη η νικηφόρος ναυμαχία
των Ελλήνων κατά των Περσών, που αποτέλεσε το πλέον αποφασιστικό χτύπημα κατά
των Περσών και ορόσημο στην ευρωπαϊκή, τουλάχιστον, ιστορία! Μπροστά στην επιμήκη
χερσόνησο της Κυνοσούρας, που κλείνει τον όρμο των Αμπελακίων προς νότο, πρέπει να
διαδραματίστηκε το σκληρότερο επεισόδιο αυτής της ναυμαχίας. Αντίκρυ της υψώθηκε
Τύμβος, για τον οποίο υπάρχει επιγραφική μαρτυρία, και Τρόπαιο νίκης στημένο από
όλους τους Έλληνες. Το Τρόπαιο, το λεγόμενο «του Θεμιστοκλέους», έδωσε στη
χερσόνησο το όνομα Τροπαία Άκρα και σύμφωνα με μαρτυρίες ήταν εμφανές ως τις αρχές
του 19ου αιώνα. Σήμερα από τον τύμβο έχει μείνει ένα χωμάτινο έξαρμα ύψους επτά
μέτρων, του οποίου η αρχαία επίχωση έχει καταστραφεί. Να σημειώσουμε ότι στα βόρεια
του Τύμβου υπάρχει και Πολυάνδρειο, ο μεγάλος ομαδικός τάφος, όπου οι Αθηναίοι
έθαψαν τους νεκρούς τους.
Το 1964 η περιοχή κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος. &ιοικητικά, ωστόσο, ανήκει
στον ΟΛΠ, ο οποίος φέρεται διατεθειμένος να τον παραχωρήσει στο ΤΑΙΠΕ& και αυτός
με την σειρά του στην Κινέζικη εταιρεία COSCΟ. Έξι χρόνια πριν συμπληρωθούν
δυόμισι χιλιετίες από την ιστορική ναυμαχία, ο εμβληματικός αυτός τόπος πωλείται.

Άγιος Κοσμάς
Η μικρή χερσόνησος του Αγίου Κοσμά, που βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων χλμ. ΝΑ
του αρχαίου Φαλήρου, έχει ταυτιστεί με την Κωλιάδα Άκρα, η οποία αναφέρεται πολλές
φορές στην αρχαία ελληνική Γραμματεία. Ανασκαφές που έγιναν από τον καθηγητή Γ.
Μυλωνά (1930-1931) απέδειξαν ότι η χερσόνησος κατοικούνταν ήδη από την Πρώιμη
Ελλαδική Περίοδο. Στα ιστορικά χρόνια χρονολογούνται διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη.
Το 1957 ολόκληρη η περιοχή της χερσονήσου του Αγίου Κοσμά, παρά το αεροδρόμιο
του Ελληνικού, χαρακτηρίστηκε αρχαιολογικός χώρος (ΥΑ 25666/984/30-5-1957 – ΦΕΚ
265/Β/1-10-1957). Το 2013 μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕ& «κατά πλήρη κυριότητα, νομή
και κατοχή, ποσοστό 30% εξ αδιαιρέτου της Κωλιάδας άκρας του Αγίου Κοσμά». Η κοινή
προσφυγή των &ήμων Ελληνικού- Αργυρούπολης και Αλίμου που ζητούσαν τον Μάρτιο
του 2013 την αναίρεση της εν λόγω μεταβίβασης έπεσε στο κενό.
Πουνταζέζα Λαυρεωτικής
Στη θέση Πουνταζέζα, ανασκαμμένες αρχαιότητες έχουν ταυτιστεί με τον παραθαλάσσιο
οικισμό του αρχαίου δήμου Σουνίου της Λαυρεωτικής. Σήμερα ένα μέρος του αρχαίου
οικισμού, η ακμή του οποίου τοποθετείται στα κλασικά χρόνια, βρίσκεται καταποντισμένο
λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Στην περιοχή αυτή βρίσκεται ακίνητο, επιφανείας περίπου 18,5 στρεμμάτων,
κυριότητας του Ελληνικού &ημοσίου, εντός της θεσμοθετημένης αρχαιολογικής ζώνης Α΄
(απολύτου προστασίας), σύμφωνα με την απόφαση ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ/02/22053/1046 του
Υπουργείου Πολιτισμού, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 562/Β/11-7-1996. Το ακίνητο αυτό
μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕ&, χωρίς ανταλλάγματα κατά πλήρη κυριότητα, νομή και
κατοχή με την αρ. 243/7.11.2013 απόφαση της &ιυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων
και Αποκρατικοποιήσεων.
Ακροναυπλία
Η Ακροναυπλία αποτελεί κυριολεκτικά μια κιβωτό της ελληνικής ιστορίας, αφού εντός
της περικλείονται ίχνη από την αρχαία, μεσαιωνική και σύγχρονη ιστορία του τόπου. Σε
αυτή την περιοχή, 28,5 στρέμματα, που αφορούν στο τουριστικό συγκρότημα της
Ακροναυπλίας, είναι κηρυγμένος αδόμητος αρχαιολογικός χώρος, αλλά και περιοχή
προστατευμένη ως Νatura. Πρόκειται για το τουριστικό Συγκρότημα Ξενία του Ναυπλίου,
το οποίο ανήκει στον ΕΟΤ, τελεί υπό τη διοίκηση της ΕΤΑ& και αποτελείται από τρία
ακίνητα. &υο εξ αυτών, με μια απλή υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 1387/30-5-2014)
παραχωρήθηκαν στο ΤΑΙΠΕ&, μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο τους, που αποτελεί
αρχαιολογική ζώνη Α (απολύτου προστασίας).
Castello Bibelli
Σε απόσταση 14 χιλμ. από την πόλη της Κερκύρας βρίσκεται το Castello Bibelli.
Εξαιρετικής αρχιτεκτονικής ομορφιάς κτήριο νεογοτθικού ρυθμού, που περιλαμβάνει το
κυρίως Castellino και άλλα τέσσερα βοηθητικά κτήρια (συνολικής επιφάνειας 457 τ.μ.).
Το κτίσμα έχει χαρακτηριστεί ως ακίνητο μνημείο. Ανήκει, δηλαδή, στην κατηγορία
εκείνη των νεότερων πολιτιστικών αγαθών με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, πολεοδομική,
εθνολογική, καλλιτεχνική και επιστημονική σημασία. Περιλαμβάνεται και αυτό στον
κατάλογο του ΤΑΙΠΕ&.
Ο κατάλογος με αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία που αναζητούν αγοραστή είναι
απροσδόκητα μακρύς και δυστυχώς δεν σταματά εδώ! Η απαρίθμηση που προηγήθηκε δεν
μπορεί παρά να είναι θρηνητική! ^στόσο, δεν μπορούμε να περιοριστούμε στη
συναισθηματική εκκένωση που προκαλεί αυτή η απαλλοτρίωση της προγονικής
κληρονομιάς!
Θέλουμε να υπενθυμίσουμε σε επιλήσμονες ή συνειδητά παρανομούντες πως είναι
ακόμη εν ισχύ ο λεγόμενος «Αρχαιολογικός Νόμος» (Ν. 3028/2002) στο άρθρο 7 παρ. 1
του οποίου δηλώνεται ρητά ότι «τα αρχαία ακίνητα μνημεία που χρονολογούνται έως και το
1453 ανήκουν στο ημόσιο κατά κυριότητα και νομή και είναι πράγματα εκτός συναλλαγής
και ανεπίδεκτα χρησικτησίας».
Κατά την ελληνική νομοθεσία δηλαδή, τα αρχαιολογικά μνημεία και οι χώροι
θεωρούνται εκτός συναλλαγής (res extra comersium, κατά το ρωμαϊκό δίκαιο), διότι είτε
ανήκουν στο κράτος και αποτελούν res publicae είτε είναι αφιερωμένα στην ιερά λατρεία
και θωρούνται ιερά αντικείμενα (res sacrae). ^ς ανήκοντα στο κράτος αποτελούν δημόσια
περιουσία του και δεν απαλλοτριώνονται ούτε καθίστανται άξια μεταβιβάσεως. Μάλιστα,
δεν βρίσκονται απλά εκτός συναλλαγής, αλλά απολαμβάνουν και αυξημένης
συνταγματικής προστασίας, αφού επιβάλλεται ευθέως από το ισχύον Σύνταγμα η
προστασία και διαφύλαξη τους στο διηνεκές.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο νομικό ούτε περιορίζεται αποκλειστικά στο
ΤΑΙΠΕΔ. Σχετίζεται με την τρέχουσα αντίληψη περί ανάπτυξης, στην οποία τα αρχαία
μνημεία, όταν δεν αποτελούν εμπόδιο, υποβιβάζονται σε δευτερεύοντα στοιχεία – στην
καλύτερη περίπτωση διακόσμησης- ενός χώρου (πρβλ. τον Ναό του Απόλλωνος Ζωστήρα
στον Αστέρα Βουλιαγμένης ή τα προϊστορικά μνημεία της Τραγάνας εντός του Costa
Navarino). Μόλις πριν από λίγους μήνες, έκταση 25 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη θέση
«Χερσόνησος Σίδερο» του Νομού Λασιθίου στην Κρήτη εντάχθηκε στο νόμο για τις
στρατηγικές επενδύσεις, μετά από απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών
Επενδύσεων (ΔΕΣΕ). Η περιοχή αυτή έχει μείνει κατά βάση αναλλοίωτη από την Ύστερη
Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, διατηρώντας έτσι μια σπάνια βιοποικιλότητα, έναν αριθμό
στενά ενδημικών ειδών και ένα μεγάλο φάσμα ιδιαίτερων αρχαιολογικών καταλοίπων,
στοιχεία που οδήγησαν στον χαρακτηρισμό της ως περιοχής NATURA 2000, χρήζουσας
ειδικής προστασίας. Παρά τις ισχυρές αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, οικολογικών
οργανώσεων και επιστημόνων απ’ όλο τον κόσμο, η επένδυση εγκρίθηκε με τη σύμφωνη
τελικά γνώμη ΚΑΣ και Περιφερειακού συμβουλίου.
Το πρόβλημα, τελικά, που ανακύπτει έχει να κάνει με τον τρόπο που το κράτος και η
κοινωνία αντιλαμβάνονται την ιστορία και την πολιτιστική τους κληρονομιά. Η διατύπωση
πως η πολιτιστική κληρονομιά δεν πωλείται ούτε αγοράζεται, δεν είναι προϊόν έμμονων
προκαταλήψεων ούτε αποτελεί σύμπτωμα λαϊκιστικού λόγου. Αποτελεί αξίωμα ενός
δημοκρατικού πολιτεύματος που προστατεύει την προγονική του κληρονομιά,
αναγνωρίζοντας την κοινωνική, παιδευτική και επιστημονική της αξία και φροντίζει να
την κληροδοτήσει στους επίγονούς του (γι’ αυτό και ο νομοθέτης μιλά για προστασία στο
διηνεκές). Από τη στιγμή που ένα μνημείο καθίσταται αντικείμενο αγοραπωλησίας (και
μεταβιβάζεται σε ιδιώτες) αποσιωπάται η δημόσια αναφορά του, διαγράφονται οι
κοινωνικές του συνδηλώσεις και απισχνάται το ιστορικό του μήνυμα. Η απάλειψη αυτού
του αξιακού φορτίου το μετατρέπει από αγαθό – μάλιστα δημόσιο – σε απλό εμπόρευμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις το κράτος δεν δείχνει μόνο μια ασύγγνωστη μνημονική ακηδεία,
αλλά και μια αγοραία αντίληψη, που υποβάλει στους πολίτες, με καταστροφικά στο
μέλλον αποτελέσματα.
Το ελληνικό τμήμα του ICOMOS, το οποίο έχει ως βασική καταστατική του
υποχρέωση την προστασία των μνημείων και των τοποθεσιών της Ελλάδος, θεωρεί πως η
συμπερίληψη των προαναφερόμενων και πολλών άλλων αρχαιολογικών χώρων και
μνημείων στον κατάλογο αποκρατικοποιήσεων του ΤΑΙΠΕΔ είναι ηθικά απαράδεκτη,
συνταγματικά έωλη και επιστημονικά πλημμελής! Για τον λόγο αυτό:
• Καλεί το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, όχι μόνο να ανταποκριθεί στην εκ
του Συντάγματος απορρέουσα υποχρέωση του να διατηρήσει το δημόσιο χαρακτήρα των
συγκεκριμένων χώρων, αλλά και να προχωρήσει στην ουσιαστική τους αναβάθμιση,
καθώς πολλά από αυτά έχουν περιέλθει σε δεινή κατάσταση.
• &εσμεύεται να αναλάβει πρωτοβουλίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο διεθνή χώρο,
που θα αφορούν στην προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, εν μέσω
κρίσης.
• Καλεί τους συναρμόδιους επιστημονικούς φορείς, αλλά και την τοπική Αυτοδιοίκηση
Α΄ και Β΄ βαθμού σε κοινές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του όλου ζητήματος.

Πίνακας Αποδεκτών
1. Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Κωνσταντίνος Τασούλας
2. Υφυπουργός Πολιτισμού κ. Άντζελα Γκερέκου
3. Γενική Γραμματέας Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη
4. &ήμος Σαλαμίνας
5. &ήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης
6. &ήμος Αλίμου
7. &ήμος Λαυρεωτικής
8. &ήμος Ναυπλίου
9. &ήμος Κέρκυρας
10. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας
11. Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων
12. Σύλλογος Αρχιτεκτόνων &ΑΣ

Για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του I.C.O.MO.S.

Ο Πρόεδρος

                                                                                    Ο Γενικός Γραμματέας
Δρ Αθανάσιος Νακάσης

                                                                                     Βασίλειος Παλαντζάς